![\"neden](\"https:\/\/yesilturkiyeist.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/KA_COSKUNER_34-750x510-1.jpg\")
<\/p>\nTorul Orman\u0131- K. A. Co\u015fkuner<\/p>\n<\/div>\n
\u0130breli ve Yaprakl\u0131 T\u00fcr Ne Demek?<\/h2>\n
Her dem ye\u015fil, i\u011fne yaprakl\u0131 \u00e7am t\u00fcr\u00fc a\u011fa\u00e7lara ibreliler, genellikle k\u0131\u015f\u0131n yapra\u011f\u0131n\u0131 d\u00f6ken geni\u015f yaprakl\u0131 a\u011fa\u00e7lara da yaprakl\u0131 t\u00fcrler denilmektedir. Asl\u0131nda bu iki t\u00fcr\u00fc birbirinden ay\u0131rmak olduk\u00e7a kolay.<\/p>\n
Neden Yaprakl\u0131 veya Meyveli A\u011fa\u00e7lar De\u011fil de \u00c7am Dikiliyor?<\/h2>\n
Geldik esas soruya… madem ibreli asli t\u00fcrlerimiz kadar yaprakl\u0131 asli t\u00fcrlerimiz de var, neden \u00e7am yerine bu yaprakl\u0131 t\u00fcrleri dikmiyoruz? Cevab\u0131 asl\u0131nda son derece basit; buzdan bir heykeli sadece yazlar\u0131 hizmet veren bir a\u00e7\u0131k hava m\u00fczesinde sergilemek i\u00e7in \u0131srar eder misiniz? Yani, oraya ait olmayan bir \u015feyi orada tutmak i\u00e7in gereksiz bir efor sarf eder hem ona hem de eme\u011finize zarar vermek ister misiniz? Asli t\u00fcr\u00fcm\u00fcz de olsa her a\u011fa\u00e7 t\u00fcr\u00fcn\u00fcn \u00e7ok farkl\u0131 istekleri var. Evet, onlar\u0131n da istekleri var. Bir \u00e7ukur kaz\u0131p i\u00e7erisine yerle\u015ftirdi\u011finizde sus pus duruyorlar diye hi\u00e7bir \u015fey talep etmeden ya\u015fay\u0131p gidecek de\u011filler. Evvela besin isteyecekler, belki g\u00f6lge ya da biraz fazla \u0131\u015f\u0131k isteyecekler. Her a\u011fa\u00e7 t\u00fcr\u00fcn\u00fcn farkl\u0131 beklentileri var. Kimileri kumlu, killi topraklar\u0131 severken kimileri bal\u00e7\u0131k ya da kire\u00e7li topraklar i\u00e7erisinde muazzam bir \u015fekilde geli\u015fim g\u00f6sterebilir.<\/p>\n
\u0130breli t\u00fcrlerimiz bu istekler ba\u011flam\u0131nda yay\u0131l\u0131\u015f g\u00f6sterdikleri alanda m\u00fckemmele yak\u0131n bir \u015fekilde adapte olmu\u015f durumdalar. \u00c7ok kolay yand\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in insan eliyle Ege, Akdeniz co\u011frafyas\u0131na getirildi\u011fi zannedilen K\u0131z\u0131l\u00e7am, asl\u0131nda o b\u00f6lgenin \u00f6z be \u00f6z evlad\u0131d\u0131r. \u00dcstelik kolay yansa bile yang\u0131ndan sonra onun kadar kolay yeniden gelen ba\u015fka bir t\u00fcr de yok. Tohumlar\u0131 yang\u0131nlardan bile sa\u011f kurtulabiliyor. Bu sayede yang\u0131ndan hemen sonra zahmetsiz bir \u015fekilde hemen \u00e7imlenebilmekte. \u00dclkemizin hemen her b\u00f6lgesinde bulunan Kara\u00e7am, Anadolu\u2019nun kara ya\u011f\u0131z delikanl\u0131s\u0131d\u0131r. 400-2100 metre rak\u0131mlar aras\u0131nda denk gelebilece\u011finiz bu delikanl\u0131ya \u201csenin burada ne i\u015fin var\u201d diyebilir misiniz? Yani ormanlara, o ormanlar\u0131n i\u015fletme maksad\u0131na uygun olarak dikim yap\u0131lacak olsa bile zaten bu y\u00f6reye ait olan t\u00fcrler kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
Elinizdeki kalemden, \u00e7ocuklar\u0131n\u0131z\u0131n okulda oturdu\u011fu s\u0131ralara kadar hemen her t\u00fcrl\u00fc ah\u015fap \u00fcr\u00fcn\u00fcn hammaddesi de bu ormanlar\u0131m\u0131zdan gelmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla dayan\u0131kl\u0131 hammaddeleri, zaten o y\u00f6reye ait olan verimli, h\u0131zl\u0131 geli\u015fen ibreli a\u011fa\u00e7lardan elde etmek kadar akla ve mant\u0131\u011fa yatk\u0131n ba\u015fka bir uygulama yok. Odun hammaddesi ihtiyac\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanabilmesi de bu asli ibreli t\u00fcrlerin dikilmesinin alt\u0131ndaki bir di\u011fer neden.<\/p>\n
Hi\u00e7 Meyve Fidan\u0131 Dikilmiyor mu?<\/h2>\n
Dikilmez olur mu? Bahsetti\u011fimiz gibi \u00e7ok say\u0131da yaprakl\u0131 asli t\u00fcr\u00fcm\u00fcz de var ve bu t\u00fcrler de mutlaka a\u011fa\u00e7land\u0131rma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda kullan\u0131l\u0131yor. \u00d6zellikle daha a\u011f\u0131r tutu\u015ftuklar\u0131 i\u00e7in orman kenarlar\u0131nda, yang\u0131n emniyet \u015feritlerinin s\u0131n\u0131r boylar\u0131nda ve benzeri a\u011fa\u00e7land\u0131rma alanlar\u0131nda yaprakl\u0131 t\u00fcrler kullan\u0131l\u0131yor. Bir di\u011fer deyi\u015fle yang\u0131na kar\u015f\u0131 ormanlar\u0131m\u0131z\u0131n muhaf\u0131zlar\u0131 olarak yaprakl\u0131 t\u00fcrlerimiz s\u0131n\u0131rlar\u0131m\u0131z\u0131 tutuyor. Ayr\u0131ca gelir getirici t\u00fcrler de orman k\u00f6yleri yak\u0131n\u0131ndaki a\u011fa\u00e7land\u0131rma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda kullan\u0131larak k\u00f6yl\u00fclerimize alternatif gelir kaynaklar\u0131 olu\u015fturuluyor. Ceviz, badem, zeytin, \u0131hlamur, nar, ke\u00e7iboynuzu ve benzeri pek \u00e7ok t\u00fcr uygun olduklar\u0131 y\u00f6relerde mutlaka kullan\u0131l\u0131yorlar.<\/p>\n
![\"neden](\"https:\/\/yesilturkiyeist.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/zeytin-750x510-1.jpg\")
<\/p>\nZeytin<\/p>\n<\/div>\n
Bir de yaban hayat\u0131n\u0131n destelenmesi i\u00e7in yap\u0131lan a\u011fa\u00e7land\u0131rma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 var ki o da en az di\u011fer \u00e7al\u0131\u015fmalar kadar \u00f6nemli. Orman i\u00e7in uygun a\u00e7\u0131kl\u0131klarda ve benzeri uygun alanlarda yaban\u0131l meyve t\u00fcrleri a\u011fa\u00e7land\u0131rma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda kullan\u0131larak yaban hayat\u0131 destekleniyor. Dikilen her yaban\u0131l meyve fidan\u0131 biyolojik \u00e7e\u015fitlili\u011fimizin sonraki nesillere ula\u015fabilmesi i\u00e7in b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n
Neden Bildi\u011fimiz Meyve Fidanlar\u0131 Dikilmiyor?<\/h2>\n
Bir di\u011fer konu da bu; neden ormanlara elma, armut, kiraz gibi meyveler dikilmiyor? Asl\u0131nda bu meyvelerin yaban\u0131llar\u0131 dikiliyor; ama bildi\u011fimiz manada k\u00fclt\u00fcre al\u0131nm\u0131\u015f meyve t\u00fcrleri dikilmiyor. Dikilmiyorlar; \u00e7\u00fcnk\u00fc biraz nazl\u0131lar. Az evvel okudu\u011funuz gibi bir \u00e7ukura g\u00f6md\u00fcn\u00fcz diye dikti\u011finiz fidan\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131 son bulmayacak. Zaman i\u00e7erisinde verim kapasitesi art\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, bir nevi ehlile\u015ftirilmi\u015f olan meyve a\u011fa\u00e7lar\u0131 bak\u0131m isterler. Su, g\u00fcbre, \u00e7apa ve daha bir\u00e7ok \u015fey isterler. \u0130stesinler elbette, haklar\u0131d\u0131r; ama takdir edersiniz ki orman onlar\u0131n bu isteklerini her istediklerinde kar\u015f\u0131layabilece\u011fimiz bir alan de\u011fil.<\/p>\n
Evimizin \u00f6n\u00fcndeki meyve a\u011fa\u00e7lar\u0131na diledi\u011fimiz kadar su ve g\u00fcbre verebiliriz; ama ormana dikildiklerinde gerek iklim ve toprak ko\u015fullar\u0131 gerek bak\u0131m maliyetleri bu isteklerinin kar\u015f\u0131lanmas\u0131na mani olacakt\u0131r. Kald\u0131 ki bin bir \u00f6zenle evimizin \u00f6n\u00fcnde bak\u0131p b\u00fcy\u00fctt\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz meyve fidanlar\u0131 bile kuruyabilmekte ya da bekledi\u011fimiz kadar verim sa\u011flamayabilmektedir. Bu \u015fartlar alt\u0131nda meyve fidanlar\u0131n\u0131 ait olmad\u0131klar\u0131 ve bak\u0131m g\u00f6remeyecekleri alanlara dikmek sizce de onlara zul\u00fcm olmaz m\u0131? Su bekleyen bir elman\u0131n yaln\u0131zl\u0131\u011f\u0131, toprakta mineral bulamayan bir armudun ac\u0131s\u0131 sizi de etkilemez mi? Belki biraz fazla dramatize ettik; ama canl\u0131 oldu\u011funa emin oldu\u011fumuz fidanlar\u0131m\u0131z\u0131 dikerken birazc\u0131k da onlar\u0131n isteklerine kulak vermek san\u0131r\u0131m herkese fayda sa\u011flar.<\/p>\n
Meyve a\u011fa\u00e7lar\u0131 k\u00fclt\u00fcre al\u0131nm\u0131\u015f t\u00fcrler olmas\u0131 nedeniyle meyve \u00fcretimi i\u00e7in sulama, toprak i\u015fleme ila\u00e7lama, g\u00fcbreleme, budama ve korumaya ihtiya\u00e7 duyarlar, bu i\u015fleri d\u00fczenli ve belli s\u0131kl\u0131kta da yapmak durumunday\u0131z. Bu durumda zaman i\u00e7erisinde toprakta bozulmalar ve arazi verimlili\u011finde azalma ve sonunda \u00e7\u00f6lle\u015fmeye kadar gidebilir, yani uzun vadede s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir olmayacakt\u0131r.<\/p>\n
Di\u011fer meyve a\u011fa\u00e7lar\u0131n\u0131 genellikle verimli, derin ve d\u00fczl\u00fck arazilerde dikmekteyiz, oysa orman a\u011fa\u00e7lar\u0131 ve a\u011fa\u00e7\u00e7\u0131klar\u0131 daha s\u0131\u011f ve fakir ve ta\u015fl\u0131 e\u011fimli arazilere kolayl\u0131kla dikilmektedir. Di\u011fer taraftan en \u00f6nemlisi orman alanlar\u0131nda daha fazla biyo\u00e7e\u015fitli\u011fi sa\u011flam\u0131\u015f oluruz meyve arazilerinde (zeytinlik, f\u0131nd\u0131kl\u0131k, \u00e7ay ve narenciye ve di\u011fer meyvelik arazilerde) bitki ve hayvan \u00e7e\u015fitlili\u011fi g\u00f6remeyiz, bu da do\u011fan\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fc ifade etmek i\u00e7in \u00f6nemlidir, \u00f6zetle orman ekosistemlerinde do\u011fan\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fc korumak ve s\u00fcrd\u00fcrmek daha fazla faydalanmak i\u00e7in orman arazilerinde orman a\u011fa\u00e7 t\u00fcrlerini dikmeliyiz.<\/p>\n
Ba\u011f\u0131\u015flad\u0131\u011f\u0131m Fidan\u0131n T\u00fcr\u00fc Ne?<\/h2>\n
Yaz\u0131m\u0131z\u0131n genelinde bahsetti\u011fimiz \u00fczere, a\u011fa\u00e7land\u0131rma etkinliklerimizde dikece\u011fimiz fidanlar\u0131n dikildikleri alana uygun olmas\u0131 konusunda hassas davran\u0131yoruz. Ba\u011f\u0131\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131z fidanlar\u0131 Orman Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczden temin etmekteyiz. A\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak ibreli asli orman t\u00fcrlerimiz ba\u015fta olmak \u00fczere a\u011fa\u00e7land\u0131rma yap\u0131lacak olan sahaya uygun olan t\u00fcrler Orman Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden al\u0131narak dikilmektedir.<\/p>\n