{"id":186,"date":"2024-08-27T10:02:58","date_gmt":"2024-08-27T10:02:58","guid":{"rendered":"https:\/\/yesilturkiyeist.org\/kuresel-isinma-nedir\/"},"modified":"2026-10-09T21:51:00","modified_gmt":"2026-10-09T21:51:00","slug":"kuresel-isinma-nedir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yesilturkiyeist.org\/en\/kuresel-isinma-nedir\/","title":{"rendered":"K\u00fcresel Is\u0131nma Nedir?"},"content":{"rendered":"

\u00c7ok\u00e7a i\u015fitip, \u00e7ok\u00e7a da dillendirdi\u011fimiz bu k\u00fcresel \u0131s\u0131nma<\/strong> nedir? Tam olarak nas\u0131l \u0131s\u0131n\u0131yoruz? Bu mavi k\u00fcreyi ne, nas\u0131l, ne kadar \u0131s\u0131t\u0131yor? \u0130leti\u015fim \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n nimetlerinden biri de es ge\u00e7ilen baz\u0131 ciddi meselelerin g\u00fcndeme gelebilmesi, g\u00fcndemde kalabilmesi ve o konudaki \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131n daha fazla ses getirebilmesidir. Tan\u0131m\u0131n\u0131, anlam\u0131n\u0131 ya da \u00f6nemini tam olarak bilmeseniz de \u00f6yle veya b\u00f6yle siz de bir \u015fekilde \u201ck\u00fcresel \u0131s\u0131nma\u201d tabirini i\u015fittiniz, okudunuz.<\/p>\n

Peki meselenin ciddiyetinin ger\u00e7ekten fark\u0131nda m\u0131y\u0131z? \u201cAman, \u0131s\u0131n\u0131rsa \u0131s\u0131ns\u0131n! Ben zaten k\u0131\u015f insan de\u011filim, yaz insan\u0131y\u0131m; bana s\u0131cak olsun\u201d diyenler ve bir yanda da lokal alanlarda s\u0131cakl\u0131ktan dolay\u0131 g\u00fcne\u015fi kur\u015funlayanlar var. Asl\u0131nda bu mesele pek de taraf tutulacak bir mesele de\u011fil. Gelin k\u00fcresel \u0131s\u0131nma neymi\u015f biraz daha dikkatli ve ciddi bir \u015fekilde ele alal\u0131m; ama \u00f6nce k\u00fcresel \u0131s\u0131nmaya giden yolda birka\u00e7 tan\u0131m\u0131 a\u00e7\u0131klayarak ba\u015flayal\u0131m.<\/p>\n

Hava Olaylar\u0131 Nedir?<\/h2>\n

Hava ya da hava olay\u0131; d\u0131\u015f ortamda k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7erisinde meydana gelen olaylar\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00fcne denilmektedir. Hava so\u011fudu\u011funda ya\u011f\u0131\u015f meydana gelir ki bu bazen ya\u011fmur bazen kard\u0131r. Kimi zaman da bu ya\u011f\u0131\u015f dolu olarak d\u00fc\u015febilir. Havadaki bas\u0131nc\u0131n d\u00fc\u015fmesi ve artmas\u0131 ve \u0131s\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fmesi ve artmas\u0131 ile de r\u00fczg\u00e2r meydana gelir. Hava olarak niteleyebilmemiz i\u00e7in t\u00fcm bu olaylar\u0131n o g\u00fcn i\u00e7erisinde ya da k\u0131sa bir zaman diliminde ger\u00e7ekle\u015fmesi gerekir.<\/p>\n

\u0130klim Nedir?<\/h2>\n

Havadan iklime ge\u00e7elim. Meydana gelen olay\u0131 hava olarak nitelemek i\u00e7in olay\u0131n k\u0131sa s\u00fcrede, g\u00fcn i\u00e7erisinde ger\u00e7ekle\u015fmesi gerekiyordu. Bir b\u00f6lgede ya\u015fanan hava olaylar\u0131n\u0131n uzun y\u0131llar veya belirli bir zaman periyodu i\u00e7erisindeki ortalamas\u0131ndan bahsediyorsak buna iklim denilir. Daha ilkokulda ezberlemeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 \u201cyazlar\u0131 s\u0131cak ve kurak, k\u0131\u015flar\u0131 so\u011fuk ve ya\u011f\u0131\u015fl\u0131\u201d tan\u0131m\u0131 y\u00f6resel iklime aittir.<\/p>\n

K\u00fcresel Is\u0131nma Nedir?<\/h2>\n

Geldik esas meseleye; k\u00fcresel \u0131s\u0131nma nedir k\u0131saca anlatal\u0131m. \u0130nsanlar\u0131n eylemleri neticesinde atmosfere sal\u0131nan gazlar\u0131n \u201csera etkisi\u201d olu\u015fturmas\u0131 sonucu d\u00fcnyan\u0131n y\u00fczeyinde meydana gelen s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131na k\u00fcresel \u0131s\u0131nma denilir. En k\u0131sa bu \u015fekilde tan\u0131mlanabilecek olan k\u00fcresel \u0131s\u0131nma, bu kadar k\u0131saca anlat\u0131l\u0131p ge\u00e7ilecek bir mevzu de\u011fil esasen. Bildi\u011finiz \u00fczere d\u00fcnyam\u0131z\u0131n \u0131s\u0131 kayna\u011f\u0131, kocaman bir ate\u015f topu olan g\u00fcne\u015ftir. G\u00fcne\u015fimiz \u00fczerine d\u00fc\u015feni yaparak bizleri \u0131s\u0131tmak i\u00e7in \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131 d\u00fcnyam\u0131za g\u00f6nderiyor. D\u00fcnyam\u0131z\u0131n y\u00fczeyine gelen \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 yine d\u00fcnya y\u00fczeyi taraf\u0131ndan tekrar atmosfere yans\u0131t\u0131l\u0131yor; atmosferde birikmi\u015f olan su buhar\u0131, karbondioksit ve metan gaz\u0131 yans\u0131t\u0131lan bu \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n atmosferin d\u0131\u015f\u0131na ka\u00e7mas\u0131na m\u00e2ni olarak do\u011fal bir katman vazifesi ile yeterince s\u0131cak kalmam\u0131z\u0131 sa\u011fl\u0131yor. Sizlerin de kolayl\u0131kla g\u00f6z\u00fcnde canland\u0131rabilece\u011fi \u00fczere bu do\u011fal katman ne kadar kal\u0131nla\u015f\u0131rsa i\u00e7eride hapsolan \u0131\u015f\u0131n miktar\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla \u0131s\u0131 da o kadar artacak. Yaz g\u00fcn\u00fc pike yerine babaanne \u00fcretimi kal\u0131n y\u00fcn yorgan\u0131n alt\u0131na girmek gibi. Babaannelere sayg\u0131m\u0131z sonsuz olsa da sizi yaz g\u00fcn\u00fc huzursuz edecek, s\u0131caktan uyutmayacak o yorgan\u0131n alt\u0131na muhtemelen girmek istemezsiniz. \u0130\u015fte bu yorgan k\u00fcresel \u0131s\u0131nmaya sebep oluyor ve bu \u0131s\u0131nman\u0131n neticesinde de k\u00fcresel iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi meydana geliyor.<\/p>\n

K\u00fcresel Is\u0131nman\u0131n Nedenleri Neler?<\/h2>\n

Asl\u0131nda bu sorunun cevab\u0131na \u201cinsanlar\u201d diyerek kestirip atabiliriz; ama hangi yapt\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131n bu duruma sebep oldu\u011funa biraz daha de\u011finmek gerek. \u0130nsanlar modernle\u015ftik\u00e7e t\u00fcketmeye, t\u00fckettik\u00e7e \u00fcretmeye, \u00fcrettik\u00e7e de daha \u00e7ok t\u00fcketmeye ba\u015flad\u0131lar. \u0130nsan, artan n\u00fcfusla birlikte d\u00fcnyan\u0131n do\u011fal kaynaklar\u0131n\u0131 daha \u00e7ok t\u00fcketmeye ve ona daha \u00e7ok zarar vermeye ba\u015flad\u0131. Sanayi devrimi ile birlikte artan makinele\u015fme ve transportta ara\u00e7lar\u0131n kullan\u0131m\u0131n\u0131n artmas\u0131, fosil yat\u0131klar\u0131n t\u00fcketiminin artmas\u0131na ve daha fazla at\u0131k ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na sebep oldu. Fosil yak\u0131tlar\u0131n yani petrol t\u00fcrevi yak\u0131tlar\u0131n t\u00fcketiminin artmas\u0131 sera gaz\u0131 sal\u0131n\u0131m\u0131n da artmas\u0131na sebep oldu. Havay\u0131 filtreleyen, karbonu depolayan ormanlar, yeni yerle\u015fim yeri ihtiyac\u0131, yak\u0131t ihtiyac\u0131, ah\u015fap ve k\u00e2\u011f\u0131t end\u00fcstrisindeki artan hammadde ihtiyac\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak yava\u015f yava\u015f yok edildi. Son nehrin kurumas\u0131n\u0131n yak\u0131n oldu\u011funu fark eden insan son \u00e7eyrekte ne yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 daha fazla sorgular hale geldi.<\/p>\n

Ormans\u0131zla\u015fman\u0131n k\u00fcresel \u0131s\u0131nmaya katk\u0131s\u0131n\u0131 da b\u00f6ylelikle daha fazla fark etti. Orman yang\u0131nlar\u0131 ile ortaya \u00e7\u0131kan karbon da k\u00fcresel \u0131s\u0131nmaya etki etmeye devam ediyor. T\u00fcketmeye bay\u0131lan bizler i\u00e7in har\u0131l har\u0131l \u00e7al\u0131\u015fan fabrikalar, at\u00f6lyeler de karbon sal\u0131n\u0131m\u0131 ve kirlili\u011fin artmas\u0131na katk\u0131 sa\u011flayarak bizi yava\u015f yava\u015f ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz sona do\u011fru s\u00fcr\u00fckl\u00fcyor. Bu faaliyetler neticesinde karbondioksit, metan ve diazot monoksit gibi zararl\u0131 gazlar\u0131n atmosferdeki birikimi artt\u0131k\u00e7a yorgan\u0131m\u0131z kal\u0131nla\u015f\u0131yor ve biz daha \u00e7ok \u0131s\u0131n\u0131yoruz.<\/p>\n

\"k\u00fcresel<\/p>\n

S\u0131cakl\u0131klar Art\u0131yor!<\/p>\n<\/div>\n

Sera Gaz\u0131 Nedir?<\/h2>\n

Atmosferde birikerek sera etkisine ve k\u00fcresel \u0131s\u0131nmaya sebep olan gazlara sera gazlar\u0131 deniliyor. Ba\u015fl\u0131ca sera gazlar\u0131; karbondioksit, metan, kloroflour karbon, ozon ve azot dioksitlerdir. Bunlar\u0131n i\u00e7erisinde %50 ile karbondioksit yo\u011funlukta en fazla paya sahip sera gaz\u0131 olarak \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n

K\u00fcresel Is\u0131nma Nas\u0131l \u00d6nlenir?<\/h2>\n

K\u00fcresel \u0131s\u0131nma nas\u0131l \u00f6nlenir son y\u0131llarda \u00e7ok daha fazla ve ciddi sorulmaya ba\u015flanan bir soru haline geldi. K\u00fcresel \u0131s\u0131nmay\u0131 engellemenin yollar\u0131 hakk\u0131nda \u00e7ok say\u0131da ara\u015ft\u0131rma ve saha \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 yap\u0131l\u0131yor. Son 50 y\u0131ld\u0131r iyice saptanabilir hale gelmi\u015f olan k\u00fcresel \u0131s\u0131nman\u0131n \u00f6nlenmesi t\u0131pk\u0131 problemin kendisi gibi k\u00fcresel bir mesele. Yani ferdi, \u00fclkesel, b\u00f6lgesel alaca\u011f\u0131m\u0131z \u00f6nlemler ancak bir yere kadar fayda sa\u011flayabilir. \u00c7\u00f6z\u00fcm i\u00e7in t\u00fcm d\u00fcnyan\u0131n mutab\u0131k kald\u0131\u011f\u0131 \u00f6nerilerin hayata ge\u00e7irilmesi gerekiyor. Yine de karamsarl\u0131\u011fa kap\u0131l\u0131p \u201c\u015fimdiye kadar bir araya gelmeyi becerememi\u015f, s\u00fcrekli birbiriyle didi\u015fmi\u015f d\u00fcnya toplumlar\u0131 bundan sonra da bir araya gelmez\u201d deyip ki\u015fisel olarak alabilece\u011fimiz \u00f6nlemlerden vaz ge\u00e7memeliyiz. Bu nedenle hem bireysel hem de toplumsal olarak k\u00fcresel \u0131s\u0131nman\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek i\u00e7in yapmam\u0131z gerekenlere bir g\u00f6z atal\u0131m.<\/p>\n

A\u011fa\u00e7 Dikin<\/h2>\n

\u0130\u015fte bu tam da bizim mevzumuz! Ye\u015fil T\u00fcrkiye olarak derin bir \u015fuurla \u00fclkemizde yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 i\u00e7in \u00e7abalad\u0131\u011f\u0131m\u0131z fidan dikiminin gelece\u011fimize \u00e7ok b\u00fcy\u00fck katk\u0131lar\u0131 var. Karbon deposu ormanlar\u0131n geni\u015fli\u011fini art\u0131rabilmek i\u00e7in m\u00fcmk\u00fcn olan her alanda ve d\u00f6nemde a\u011fa\u00e7 dikmek gerek. Sizin de bir dikili a\u011fac\u0131n\u0131z olsun, k\u00fcresel \u0131s\u0131nmaya kar\u015f\u0131 dursun. Bunun i\u00e7in fidan ba\u011f\u0131\u015f\u0131 yapmak isterseniz buraya<\/a> t\u0131klayarak ba\u011f\u0131\u015f sayfam\u0131za ula\u015fabilirsiniz. Fidan nas\u0131l dikilir \u00f6\u011frenmek isterseniz buraya<\/a>, orman nedir bize ne fayda sa\u011flar \u00f6\u011frenmek isterseniz de buraya<\/a> t\u0131klayabilirsiniz.<\/p>\n

Bilin\u00e7lenin Bilin\u00e7lendirin<\/h2>\n

K\u00fcresel \u0131s\u0131nma, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi, buzullar\u0131n erimesi, bunlar\u0131n sonucunda ortaya \u00e7\u0131kabilecek veya \u00e7\u0131kan afetler hakk\u0131nda daha \u00e7ok ara\u015ft\u0131r\u0131n, bilin\u00e7lenin ve \u00f6\u011frendiklerinizi ba\u015fkalar\u0131na da aktar\u0131n. Topyek\u00fbn m\u00fccadele etmeye karar vermezsek d\u00fcnyam\u0131z i\u00e7in \u00e7ok ge\u00e7 olabilir.<\/p>\n

Fosil Yak\u0131t Kullan\u0131m\u0131n\u0131 Azalt\u0131n<\/h2>\n

Fosil yak\u0131tla \u00e7al\u0131\u015fan ara\u00e7 ve makineleri kullanmaktan m\u00fcmk\u00fcn mertebe ka\u00e7\u0131n\u0131n ya da kullan\u0131m\u0131n\u0131z\u0131 asgariye indirin. Tek ba\u015f\u0131n\u0131za \u015fahsi arac\u0131n\u0131z\u0131 kullanmak yerine toplu ta\u015f\u0131may\u0131 tercih edebilirsiniz. Yak\u0131n mesafelere y\u00fcr\u00fcyerek gidebilir, enerjiden, paradan tasarruf edebilir, bonus olarak da kilo verebilirsiniz. U\u00e7ak yerine tren, otob\u00fcs yerine bisiklet tercih ederek al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131z\u0131 ve d\u00fcnyan\u0131n \u00e7ehresini de\u011fi\u015ftirebilirsiniz.<\/p>\n

\"K\u00fcresel<\/p>\n

Fidan Ba\u011f\u0131\u015f\u0131 Yap\u0131n!<\/p>\n<\/div>\n

Enerjiden Tasarruf Edin<\/h2>\n

Evinizdeki ampulleri enerji tasarruflu modellerle de\u011fi\u015ftirerek i\u015fe ba\u015flayabilirsiniz. Alaca\u011f\u0131n\u0131z makinelerin enerji s\u0131n\u0131f\u0131na dikkat edebilirsiniz. Tasarruf oran\u0131 y\u00fcksek s\u0131n\u0131ftaki makineler sizin \u00e7aban\u0131za destek olacakt\u0131r. Cihazlar\u0131 \u201cstand by\u201d yani bekleme konumunda b\u0131rakmay\u0131n.<\/p>\n

Su Kaynaklar\u0131n\u0131 Tasarruflu Kullan\u0131n<\/h2>\n

Evinizde, misafirlikte ya da herhangi bir yerde suyu t\u00fckenmez bir kaynakm\u0131\u015f\u00e7as\u0131na harcamaktan ka\u00e7\u0131n\u0131n. Emin olun t\u00fckeniyor ve \u00e7ok da az kald\u0131. Musluklar\u0131n\u0131za tasarruf etmenize yard\u0131mc\u0131 olacak aparatlar tak\u0131n. Gere\u011finden fazla su harcamaktan her \u015fekilde ka\u00e7\u0131n\u0131n.<\/p>\n

Yenilenebilir Enerji Kaynaklar\u0131n\u0131 Kullan\u0131n<\/h2>\n

G\u00fcne\u015f ve r\u00fczg\u00e2r size bedava enerji \u00fcretmek i\u00e7in d\u00fcnya kuruldu kurulal\u0131 bekliyor. Son y\u0131llarda yenilenebilir enerji konusunda ya\u015fanan geli\u015fmeler ev tipi pek \u00e7ok \u00fcr\u00fcn\u00fcn geli\u015fmesini sa\u011flad\u0131. \u00c7at\u0131 tipi g\u00fcne\u015f panelleri ve dahas\u0131 ile siz de yenilenebilir enerji kaynaklar\u0131ndan istifade edebilirsiniz.<\/p>\n

T\u00fcketirken Dikkatli Olun<\/h2>\n

Bilin\u00e7li bir t\u00fcketici olarak israftan ka\u00e7\u0131n\u0131n. \u0130htiyac\u0131n\u0131z olmayan \u00fcr\u00fcnleri alarak hem \u00fcretimin gereksiz yere artmas\u0131na hem de ekonomik olarak s\u0131k\u0131nt\u0131 ya\u015faman\u0131za gerek yok. Liste ile al\u0131\u015fveri\u015fe \u00e7\u0131k\u0131n. Eskiyi tamir etmek do\u011fay\u0131 tamir etmektir. \u00c7ok\u00e7a kaynak kulland\u0131\u011f\u0131, \u00e7evreyi kirletti\u011fini bildi\u011finiz \u00fcr\u00fcnleri sat\u0131n almaktan ka\u00e7\u0131n\u0131n ve bu konuda \u00e7evrenizdekileri de muhakkak uyar\u0131n.<\/p>\n

K\u00fcresel \u0131s\u0131nma konusunda al\u0131nacak \u00e7ok say\u0131da tedbir m\u00fcmk\u00fcn. Bunlar\u0131n ne kadar\u0131na uyaca\u011f\u0131n\u0131z, d\u00fcnyam\u0131z\u0131n ne kadar iyile\u015fece\u011fini de belirleyecek. \u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011finin hayat\u0131m\u0131z \u00fczerindeki etkilerine de bir sonraki yaz\u0131m\u0131zda de\u011finece\u011fiz. K\u00fcresel \u0131s\u0131nma nedir<\/strong> biraz olsa fikir edindiysek vakit i\u015fe koyulma, m\u00fccadeleye kat\u0131lmak vaktidir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00c7ok\u00e7a i\u015fitip, \u00e7ok\u00e7a da dillendirdi\u011fimiz bu k\u00fcresel \u0131s\u0131nma nedir? Tam olarak nas\u0131l \u0131s\u0131n\u0131yoruz? Bu mavi k\u00fcreyi ne, nas\u0131l, ne kadar \u0131s\u0131t\u0131yor? \u0130leti\u015fim \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n nimetlerinden biri de es ge\u00e7ilen baz\u0131 ciddi meselelerin g\u00fcndeme gelebilmesi, g\u00fcndemde kalabilmesi ve o konudaki \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131n daha fazla ses getirebilmesidir. Tan\u0131m\u0131n\u0131, anlam\u0131n\u0131 ya da \u00f6nemini tam olarak bilmeseniz de \u00f6yle veya b\u00f6yle [\u2026]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":190,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_flxseo_title":"","_flxseo_desc":"K\u00fcresel \u0131s\u0131nma nedir, nas\u0131l \u00f6nlenir? Hava ve iklim kavramlar\u0131ndan sera gazlar\u0131na, k\u00fcresel \u0131s\u0131nman\u0131n nedenlerini ve \u00e7\u00f6z\u00fcm yollar\u0131n\u0131 sade bir dille anlat\u0131yoruz.","_flxseo_focus":"","_flxseo_noindex":false,"_flxseo_image":""},"categories":[10],"tags":[36,37,38,39,40],"class_list":["post-186","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-makaleler","tag-fidan-bagisi","tag-fosil-yakitlar","tag-iklim","tag-iklim-degisikligi","tag-kuresel-isinma"],"lang":"tr","translations":{"tr":186},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yesilturkiyeist.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/186","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/yesilturkiyeist.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yesilturkiyeist.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yesilturkiyeist.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yesilturkiyeist.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=186"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/yesilturkiyeist.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/186\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":736,"href":"https:\/\/yesilturkiyeist.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/186\/revisions\/736"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yesilturkiyeist.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/190"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yesilturkiyeist.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=186"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yesilturkiyeist.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=186"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yesilturkiyeist.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=186"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}